İnsanın Dostu Yoktur, Saadetin Dostu Vardır: Bir Yorum
“İnsanın dostu yoktur, saadetin dostu vardır” sözünü duyduğumda, hemen bir an duraklıyorum. Nedir bu? Hani biz dostlarımızla mutlu oluruz ya, bir de dostlar vardır, seni mutlu ederken kendisi mutsuzdur, o nasıl bir şey? Bu türden bir ifade, tek bir anlamda birleşmiyor aslında. Çok katmanlı ve derin. Hadi gel, bunun ne demek olduğunu, geçmişten bugüne, günlük hayatımdan örneklerle biraz açalım.
Geçmişten Bir Yolculuk
Öncelikle bu atasözünün tarihine göz atmak gerek. “İnsanın dostu yoktur, saadetin dostu vardır” derken kast edilen, insanların doğasında, kendi içinde bir yolculuk olduğu. Eskiden, insanların dostluk ilişkileri daha netti. Bir insanın dostu, belki de kişisel çıkarlarıyla ilişkili olmayan, yalnızca yeri geldiğinde yardımlaşan ve zor zamanlarda insanın yanında olan kişiydi. Ancak zamanla bu ilişkilerdeki derinlik kayboldu, dostluklar yüzeysel hale geldi. Dostluklar, kişisel çıkarlarla birleşti. Sosyal çevremizle kurduğumuz bağlar, bazen yalnızca bizim çıkarlarımız doğrultusunda şekillenmeye başladı.
Özellikle, bu dostluklar mutlulukla ilintili olduğu zaman daha da karmaşık bir hal alıyor. Mesela, seni mutlu eden dostların, belki de sadece seni “kendi haline” bırakmıyorlar ama bir de seni senin içinde olduğun durumlarla baş başa bırakmak da bir dostluktur, değil mi? Ya da bazen gerçekten, dostlarını mutlu etmek için kendi mutsuzluğuna göz yummak zorunda kalıyorsun.
Bugün Ne Oluyor? Sadeleşmiş Bir Dünya
Günümüz dünyasında, özellikle büyük şehirlerde, insanlar o kadar yoğun ki, bazen dostluklar sanki tükenmiş gibi hissedebiliyorsun. Bunu güncel hayatta sıklıkla gözlemliyorum. İstanbul’da yaşıyorum, gündüzleri ofisteyim, akşamları ise birkaç saat blog yazıyorum. Bu süreçte zamanın nasıl geçtiğini anlamıyorum. Kimi zaman dostlarımın isteklerini görmezden geldiğim oluyor çünkü kendi yoğunluğum içinde kayboluyorum. Ama bir yandan da mutluluğum, bazen bu yoğunluktan gelen başarı ve işlerimin sonuçlarıyla şekilleniyor.
İçinde bulunduğum sosyal çevreye bakıldığında ise, herkes birbirini mutluluğa yönlendirmeye çalışıyor ama bazen bu baskı can sıkıcı olabiliyor. “Hadi gel dışarı çıkalım!” dediği anda bir şeyler eksik oluyor. Çünkü arkadaşım da, ben de, dostlarımız da bu sosyal mekanlarda tek bir şey arıyoruz: rahatlık ve huzur. Bu huzuru kimse tek başına bulamıyor, ama bir şekilde birbirimizle kurduğumuz “sahte dostluklar” sayesinde başkalarının mutluluğunu kendimizden daha önemli hale getirebiliyoruz.
Sadeleştirme: Gerçek Dostluk Ne Olmalı?
Gerçek dostluk, aslında bize ne kadar sadeleşmemiz gerektiğini gösteriyor. Son zamanlarda fark ettiğim şey şu: insanlar birbirini mutlu etmek için çok fazla şey yapmaya çalışıyorlar ama en basit olan şey, bazen en çok işe yarıyor. Mesela geçen hafta bir arkadaşım bana sadece “Bugün nasılsın?” dedi. Bu soru, diğer tüm günlerde “Bizi bekleyen akşam yemeği ne zaman?” veya “Konsere gidiyor muyuz?” gibi sorulardan çok daha anlamlı geldi. O kadar basit, o kadar sade, o kadar içten bir soru ki, bambaşka bir bağ kurdu aramızda. İşte dostluk, bazen bu kadar basit olabilir.
Saadet ve Dostluk: Birbirini Tamlayan İki Kavram
Bu noktada tekrar o ünlü söze dönmek gerek. “İnsanın dostu yoktur, saadetin dostu vardır” cümlesi, insanın dostlarının saatiyle, zamanla ve mekanıyla ilişkili olduğunu ima ediyor. Dostluk, gerçekten de o kadar etken bir kavram değil. Yani mutlu olmak, aslında tamamen farklı bir durum. Çünkü mutluluk, dışarıdan gelen etkenlere ve bazen de içsel huzura bağlı. Dostlar, senin yanındayken sana mutluluk verebilirler ama asıl mutluluğun kaynağı dostluk değil. Saadet, bir yolculuktur. O yolculukta her şey olabilir; kimseyi suçlamak, karalamak ya da başkasına bağlı olmak zorunda değilsin.
İnsan, dostluklarındaki duygusal baskılardan, sahte dostluklardan, çıkmazlardan ve kayıplardan kurtulmalı. Kendi içindeki huzuru bulduğunda, dostları da sana yakınlaşacaktır. Gerçek dostluk, insanın içindeki huzuru bulduğunda pekişir. O yüzden dostlarımız, aslında bize mutluluğun yolunu gösterecek kişilerdir. Ama mutluluğu da en başta biz bulmalıyız. Dostlar, bizim içsel dostlarımızdır, aynı zamanda kendi içsel benliğimize de en yakın kişiler olmaları gerekir.
Geleceğe Dair Ne Söylenebilir?
Biraz daha geleceğe odaklanalım. 10 yıl sonra ne olacak? İnsanlar birbirine gerçekten nasıl dost olacak? Teknolojik gelişmeler, artan yalnızlık, sosyal medya ve diğer faktörler dostlukları nasıl etkileyecek? İnsanın mutluluğu, sadece ona dost olanlardan mı yoksa ona hizmet eden, ona yardımcı olanlardan mı gelecek? Bu sorular, her zaman birer felsefi soru olarak kalacaktır. Ama bir şeyi fark ettim; gerçek dostluk, teknolojinin ve sosyal medyanın ötesine geçen bir şey. Bunu ne kadar fazla ölçsek de, insanın içindeki sevgi, bağlılık, duygu bağları çok daha derin.
Bu yazıyı yazarken kendi hayatımda da birçok örnek buldum. Dostlarım bana gerçekten sadece bir şey soruyorlar: “Nasılsın?” Bu basit sorular bazen hayatımı değiştirebiliyor. Bazen de dostlarım bana “İyi misin?” diye sorarak, içimdeki mutluluğu ya da mutsuzluğu sorgulamama sebep oluyorlar. Bu, aslında bir tür destek, ama bazen insanın yalnız kalması da gerekebilir. Kendi içindeki huzuru bulduğu zaman, dostlukların en güzel şekli kendiliğinden ortaya çıkacaktır.
Sonuç: Dostluk, Mutluluğun Gölgesidir
Sonuç olarak, insanın dostu yoktur, saadetin dostu vardır sözü, dostluğun yalnızca bir araç olduğunu gösteriyor. Gerçek dostluklar, insanın içindeki huzuru yansıtır, ama asıl mutluluk, dışarıdan gelen etkenlerden bağımsız olarak insanın kendi iç yolculuğunda bulduğu bir şeydir. Dostlar, bu yolculukta yanımızda yürüyenlerdir. Ama nihayetinde mutluluk, önce kendi içimizde doğar. O yüzden dostlarımızı, bize mutluluğu ve huzuru hatırlatan insanlara dönüştürebiliriz. İşte o zaman hayat, gerçek anlamda anlam kazanır.